Có một khoảng thời gian trong hành trình trading, tôi thường xuyên nhìn người khác để đánh giá chính mình.

Thấy người ta kiếm được tiền.

Thấy người ta khoe một tháng lời bao nhiêu phần trăm.

Thấy người ta có một hệ thống giao dịch rất đẹp, một cách phân tích rất rõ ràng, rồi nhìn lại mình và tự hỏi:

“Tại sao mình vẫn chưa làm được như họ?”

Câu hỏi đó nghe có vẻ bình thường.

Nhưng nếu cứ lặp lại đủ nhiều lần, nó bắt đầu trở thành một thứ rất nguy hiểm.

Tôi bắt đầu nghi ngờ phương pháp của mình.

Nghi ngờ tốc độ tiến bộ của mình.

Thậm chí có lúc tôi còn cảm thấy con đường mình đang đi có vấn đề chỉ vì nó không giống con đường của một người khác.

Sau này, tôi mới nhận ra một điều khá đơn giản:

Mỗi người có một khả năng khác nhau. Và con đường mỗi người đi cũng khác nhau.

Trading lại càng như vậy.

Có người mất vài tháng để hiểu một vấn đề mà tôi mất vài năm.

Có người chịu được áp lực rất tốt, trong khi tôi phải mất rất nhiều thời gian mới học được cách kiểm soát cảm xúc.

Có người giao dịch vài lệnh mỗi tuần.

Có người giao dịch nhiều hơn.

Có người phù hợp với một phương pháp.

Tôi lại phù hợp với một phương pháp khác.

Không có lý do gì tôi phải lấy kết quả của người khác để chê bai chính mình.

Và cũng không có lý do gì tôi phải nhìn một trader đang đi chậm hơn rồi cho rằng họ đang đi sai đường.

Đó là một trong những bài học mà tôi phải mất khá nhiều thời gian mới thực sự hiểu.

Mục lục

• Khi tôi bắt đầu nhìn người khác để đánh giá chính mình
• Vì sao tôi từng nghĩ con đường của người khác tốt hơn
• Học cách nhìn lại chính hành trình trading của mình
• Mỗi trader có một tốc độ trưởng thành khác nhau
• Không cần chứng minh mình giỏi hơn người khác
• Góc nhìn hiện tại của tôi về hành trình trading

Khi tôi bắt đầu nhìn người khác để đánh giá chính mình

Những ngày đầu trading, tôi nghĩ rằng chỉ cần mình học đủ nhiều thì mọi thứ sẽ dần trở nên rõ ràng.

Nhưng trading không vận hành đơn giản như vậy.

Càng bước sâu vào thị trường, tôi càng tiếp xúc với nhiều trader khác nhau.

Mỗi người một cách nhìn.

Mỗi người một hệ thống.

Mỗi người một kết quả.

Và cũng từ đó, tôi bắt đầu có một thói quen không tốt: nhìn người khác để đo lường sự tiến bộ của chính mình.

Một trader kiếm được lợi nhuận lớn.

Tôi thấy mình chậm.

Một người có thể giữ kỷ luật rất tốt.

Tôi thấy mình yếu.

Một người dường như chỉ cần vài năm đã có được những thứ mà tôi mất rất lâu vẫn chưa đạt được.

Tôi bắt đầu tự hỏi liệu mình có đang đi sai đường hay không.

Vấn đề không nằm ở việc quan sát người khác.

Học hỏi từ người đi trước là một phần rất bình thường trong quá trình phát triển.

Vấn đề nằm ở chỗ tôi bắt đầu so sánh bản thân thay vì học hỏi.

Hai việc đó hoàn toàn khác nhau.

Khi học hỏi, tôi nhìn vào người khác để tìm ra thứ mình có thể cải thiện.

Khi so sánh, tôi nhìn vào kết quả của họ rồi dùng nó để phán xét chính mình.

Và đôi khi, tôi còn đi xa hơn thế.

Tôi nhìn thấy một người thất bại trong trading rồi cho rằng họ không đủ khả năng.

Tôi nhìn thấy một người giao dịch khác cách mình rồi cho rằng phương pháp của họ không đúng.

Nhưng thực tế, tôi chẳng biết đầy đủ câu chuyện phía sau.

Tôi không biết họ đã trải qua bao nhiêu năm.

Không biết họ đã mất bao nhiêu tiền.

Không biết họ đang ở giai đoạn nào.

Và càng không biết mục tiêu thật sự của họ là gì.

Tôi chỉ nhìn thấy một phần rất nhỏ.

Sau đó lại dùng phần nhỏ đó để phán xét cả một con người.

Đó là lúc tôi bắt đầu nhận ra vấn đề không chỉ nằm ở trading.

Nó nằm ở cách tôi nhìn người khác và cách tôi nhìn chính mình.

Vì sao tôi từng nghĩ con đường của người khác tốt hơn?

Có lẽ bởi vì tôi chỉ nhìn thấy phần kết quả.

Tôi nhìn thấy một trader có lợi nhuận, nhưng không nhìn thấy những năm tháng họ từng thua.

Tôi nhìn thấy một tài khoản tăng trưởng, nhưng không biết họ đã phải trải qua những chuỗi drawdown nào.

Tôi nhìn thấy một người nói chuyện rất tự tin về trading, nhưng không biết phía sau sự tự tin đó là bao nhiêu trải nghiệm thực tế.

Mạng xã hội càng khiến chuyện này trở nên dễ xảy ra.

Người ta thường chia sẻ những thứ đẹp nhất.

Một lệnh thắng.

Một tháng lợi nhuận tốt.

Một cột mốc đáng nhớ.

Một khoảnh khắc thành công.

Rất ít người ngồi xuống và nói:

“Hôm nay tôi lại sai.”

“Tháng này tôi mất tiền.”

“Tôi đã phá kỷ luật.”

“Tôi đang nghi ngờ chính mình.”

Vì vậy, nếu cứ nhìn người khác qua những gì họ cho mình thấy, tôi rất dễ có một bức tranh sai lệch.

Tôi tưởng rằng người khác đang tiến rất nhanh.

Còn mình thì đứng yên.

Tôi tưởng rằng họ đã tìm được câu trả lời.

Còn mình vẫn đang loay hoay.

Tôi tưởng rằng mình kém hơn.

Nhưng thật ra, tôi chỉ đang so sánh phần hậu trường của mình với phần nổi của người khác.

Và đó là một cuộc so sánh không công bằng.

Trading vốn đã đủ khó.

Nếu tôi còn tự tạo thêm áp lực bằng việc phải giống một người khác, con đường này sẽ càng trở nên nặng nề hơn.

Tôi bắt đầu hiểu rằng điều tôi cần không phải là trở thành một trader giống người khác.

Tôi cần trở thành phiên bản tốt hơn của chính mình.

Học cách nhìn lại chính hành trình trading của mình

Từ lúc nhận ra điều đó, tôi bắt đầu thay đổi cách đánh giá bản thân.

Thay vì hỏi:

“Tại sao mình chưa được như người ta?”

Tôi bắt đầu hỏi:

“So với chính mình của vài tháng trước, mình đã thay đổi điều gì?”

Câu hỏi này đơn giản hơn rất nhiều.

Và cũng thật hơn.

Tôi nhìn lại những giao dịch cũ.

Nhìn lại những lỗi mình từng mắc.

Nhìn lại những lúc cảm xúc kiểm soát quyết định.

Nhìn lại cách mình phản ứng sau một chuỗi thua.

Có những thứ trước đây từng khiến tôi mất ngủ, nhưng bây giờ tôi có thể nhìn nó bình tĩnh hơn.

Có những lỗi tôi từng lặp lại liên tục, bây giờ tần suất đã giảm đi.

Có những lúc trước đây tôi buộc phải vào lệnh vì sợ bỏ lỡ cơ hội, nhưng hiện tại tôi có thể đứng ngoài nếu không nhìn thấy điều mình cần.

Đó cũng là một dạng tiến bộ.

Nó không xuất hiện trên bảng xếp hạng.

Không ai biết.

Không ai vỗ tay.

Nhưng đối với tôi, nó có ý nghĩa rất lớn.

Bởi vì hành trình trading không chỉ được đo bằng số tiền kiếm được.

Nó còn được đo bằng cách tôi phản ứng trước những thứ mà trước đây tôi không thể kiểm soát.

Và có lẽ, đây mới là phần khó nhất của con đường này.

Không phải học thêm một phương pháp.

Không phải tìm thêm một indicator.

Mà là học cách hiểu chính mình.

Mỗi trader có một tốc độ trưởng thành khác nhau

Có một điều tôi phải mất khá lâu mới chấp nhận:

Không phải ai cũng có cùng một tốc độ.

Có người học rất nhanh.

Có người cần nhiều năm để hiểu một vấn đề tưởng như rất đơn giản.

Có người chỉ cần vài lần va chạm với thị trường đã nhận ra điểm yếu của mình.

Còn tôi thì phải đi qua rất nhiều lần sai mới bắt đầu hiểu được chính mình.

Ngày trước, tôi thường khó chịu khi nhìn thấy người khác tiến nhanh hơn.

Tôi nghĩ:

“Tại sao họ làm được mà mình chưa làm được?”

Nhưng sau này tôi mới hiểu, câu hỏi đó chẳng giúp tôi tiến bộ hơn.

Nó chỉ khiến tôi mất tập trung.

Bởi vì tôi không biết xuất phát điểm của người đó là gì.

Không biết họ có những trải nghiệm nào trước khi bước vào trading.

Không biết họ đã dành bao nhiêu thời gian để luyện tập.

Và càng không biết những gì họ đang thể hiện có phải là toàn bộ sự thật hay không.

Tôi chỉ biết con đường của mình.

Tôi biết mình đã bắt đầu như thế nào.

Tôi biết mình từng yếu ở đâu.

Tôi biết những lỗi nào mình đã lặp đi lặp lại.

Và tôi biết mình đã thay đổi được những gì.

Như vậy là đủ để tôi đánh giá bản thân rồi.

Tôi không cần lấy một trader khác làm thước đo cho cuộc đời mình.

Cũng giống như việc một người chạy nhanh hơn tôi không có nghĩa là tôi đang chạy sai.

Có thể chúng tôi đang chạy trên hai con đường khác nhau.

Có thể mục tiêu cũng khác nhau.

Và có thể tốc độ phù hợp với mỗi người cũng khác nhau.

Trading cũng vậy.

Đừng biến sự khác biệt thành lý do để chê bai

Tôi từng có suy nghĩ rằng nếu một người giao dịch khác mình, có nghĩa là một trong hai người đang sai.

Nhưng càng trải nghiệm, tôi càng thấy suy nghĩ đó quá đơn giản.

Thị trường có rất nhiều cách tiếp cận.

Có người thích giao dịch ngắn hạn.

Có người thích giữ lệnh lâu hơn.

Có người nhìn price action.

Có người sử dụng một hệ thống rất rõ ràng.

Có người giao dịch ít nhưng chọn lọc.

Có người cần nhiều thời gian quan sát thị trường trước khi đưa ra quyết định.

Những khác biệt đó không tự động biến người này thành người đúng và người kia thành người sai.

Điều quan trọng hơn là cách mỗi người hiểu phương pháp của mình và chịu trách nhiệm với những quyết định mình đưa ra.

Tôi nghĩ đây cũng là một phần của tâm lý giao dịch mà rất ít người để ý.

Chúng ta thường muốn tìm một câu trả lời duy nhất.

Một phương pháp đúng.

Một cách giao dịch đúng.

Một con đường đúng.

Nhưng thực tế trải nghiệm của tôi cho thấy mọi thứ phức tạp hơn thế.

Một phương pháp có thể phù hợp với người này nhưng không phù hợp với người khác.

Một cách quản lý giao dịch có thể khiến người này cảm thấy thoải mái nhưng lại khiến người khác mất ngủ.

Vấn đề không phải là tìm một thứ tốt nhất cho tất cả mọi người.

Mà là tìm ra thứ phù hợp với chính mình, sau đó dành đủ thời gian để hiểu nó.

Vì vậy, tôi không còn muốn nhìn một người khác rồi vội vàng chê bai họ.

Và tôi cũng không muốn nhìn chính mình rồi miệt thị con người mình chỉ vì chưa đạt được điều mà người khác đã đạt được.

Mỗi người đều đang chiến đấu với một phiên bản khác nhau của chính họ.

Tôi cũng vậy.

Không cần chứng minh mình giỏi hơn người khác

Có một thời gian tôi nghĩ rằng mình phải chứng minh rằng mình có thể thành công trong trading.

Phải có lợi nhuận.

Phải giao dịch tốt.

Phải cho người khác thấy rằng những năm tháng mình bỏ ra không vô ích.

Nhưng càng cố chứng minh, tôi càng dễ rơi vào một cái bẫy khác.

Tôi bắt đầu quan tâm đến việc mình trông như thế nào trong mắt người khác hơn là việc mình thực sự đang tiến bộ ra sao.

Một lệnh thắng trở thành thứ để tự hào.

Một chuỗi thua trở thành thứ khiến tôi xấu hổ.

Một người kiếm được nhiều hơn khiến tôi cảm thấy mình kém cỏi.

Đó không phải cách tôi muốn tiếp tục hành trình này.

Trading đã đủ nhiều áp lực rồi.

Tôi không cần tự tạo thêm áp lực bằng việc phải trở thành một ai đó.

Tôi chỉ cần làm tốt phần việc của mình.

Nếu hôm nay tôi giữ được kỷ luật tốt hơn hôm qua, đó là một bước tiến.

Nếu hôm nay tôi có thể chấp nhận một lệnh thua mà không revenge trade, đó cũng là một bước tiến.

Nếu hôm nay tôi có thể đứng ngoài thị trường khi không có cơ hội phù hợp, đó cũng là một bước tiến.

Những thứ đó có thể rất nhỏ.

Nhưng chúng thuộc về tôi.

Không ai có thể lấy chúng đi.

Và quan trọng hơn, chúng giúp tôi xây dựng quá trình xây dựng kỷ luật theo cách phù hợp với chính mình.

Góc nhìn hiện tại của tôi về hành trình trading

Bây giờ, khi nhìn lại những năm tháng đã qua, tôi không còn quá quan tâm đến việc người khác đang đi nhanh đến đâu.

Tôi vẫn học từ những người giỏi hơn.

Vẫn quan sát.

Vẫn lắng nghe.

Vẫn có những lúc tôi nhìn thấy một người làm tốt và tự hỏi liệu mình có thể học được gì từ họ.

Nhưng tôi cố gắng không biến việc học đó thành sự so sánh.

Tôi muốn lấy những gì phù hợp với mình.

Thứ gì không phù hợp thì bỏ qua.

Không cần phải chê bai.

Cũng không cần phải tự hạ thấp mình.

Bởi vì cuối cùng, đây vẫn là hành trình trading của tôi.

Không phải của người khác.

Tôi xuất phát ở đâu, tôi hiểu.

Tôi đã đi qua những gì, tôi biết.

Tôi còn yếu ở đâu, tôi cũng đang dần nhận ra.

Và tôi còn phải đi bao xa nữa thì chỉ có thời gian mới trả lời được.

Có lẽ điều quan trọng nhất tôi học được là:

Đừng dùng tốc độ của người khác để phủ nhận những bước tiến của chính mình.

Nếu hôm nay bạn vẫn đang chậm, không sao.

Nếu bạn vẫn đang loay hoay, cũng không sao.

Nếu con đường của bạn khác với số đông, điều đó cũng không có nghĩa bạn đang đi sai.

Miễn là bạn thật sự hiểu mình đang đi đâu, vì sao mình đi và sẵn sàng chịu trách nhiệm với con đường đó.

Tổng kết

Tôi từng nhìn người khác để chê bai chính mình.

Từng nghĩ mình chậm.

Từng nghĩ mình kém.

Từng nghĩ rằng nếu người khác làm được thì mình cũng phải làm được với cùng một tốc độ.

Nhưng trading đã dạy tôi một bài học khác.

Mỗi người có một khả năng khác nhau.

Mỗi người có một xuất phát điểm khác nhau.

Mỗi người có một hoàn cảnh khác nhau.

Và mỗi người sẽ có một con đường khác nhau.

Tôi không cần phải trở thành người giỏi nhất.

Cũng không cần phải đi nhanh hơn bất kỳ ai.

Tôi chỉ muốn ngày hôm nay mình hiểu bản thân hơn ngày hôm qua một chút.

Giao dịch kỷ luật hơn một chút.

Bình tĩnh hơn một chút.

Và trưởng thành hơn một chút.

Nếu có một điều tôi muốn nhắc chính mình sau tất cả những gì đã trải qua, thì đó là:

Đừng nhìn người khác để chê bai họ. Và cũng đừng nhìn người khác để miệt thị chính mình.

Hãy nhìn lại con đường của mình.

Bởi vì cuối cùng, người phải đi hết con đường đó vẫn là chính mình.

Xem thêm tại Youtube IT Đi Trade

---

Disclaimer

Nội dung này phản ánh trải nghiệm cá nhân của tôi và không phải là lời khuyên tài chính. Trading luôn có rủi ro, và mỗi người phải tự chịu trách nhiệm với quyết định của mình.